Dzisiaj: Piątek 18 czerwca 2021

Na wierność Konstytucji

Proszę określić gdzie leży problem:
7 + 9 =
Link
7 + 9 =
19
Do końca maja na wystawie w Muzeum można oglądać księgę z wpisami piotrkowskich mieszczan na wierność postanowieniom Konstytucji 3 Maja.
Księga w brunatnej bogato złoconej, skórzanej oprawie przechowywana jest na co dzień w skarbcu Archiwum Państwowego w Piotrkowie Trybunalskim. Udostępniona dzięki uprzejmości dyrektora piotrkowskiego Archiwum, zaprezentowana została na wystawie „Konstytucja 3 maja a piotrkowianie”.
Czołową postacią ruchu mieszczańskiego nie tylko w Piotrkowie, ale i w Warszawie był Tomasz Maruszewski – syn mieszczanina piotrkowskiego, wychowanek Akademii Krakowskiej, doktor praw, nobilitowany przez Sejm Wielki.

Jak zauważa Krzysztof Urzędowski (Mieszczanie i konstytucja, „Spotkania z zabytkami”, 9/2001, s.40.): „…Konstytucję 3 Maja uchwalano stopniowo. Najpierw 18 kwietnia 1791 r. powstało prawo o miastach „Miasta nasze wolne w Rzeczypospolitej”. W myśl tego prawa każdy obywatel miasta (ten kto miał nieruchomość leżącą na terenie miasta) musiał złożyć przysięgę. Ponieważ prawo to było częścią składową Konstytucji, przysięgając na nie przysięgano też na Ustawę Majową…”.

Piotrkowscy mieszczanie składali stosowną przysięgę na uroczystych sesjach w ratuszu miejskim z udziałem „publiczności”. W sumie sesji takich odbyło się dziesięć. Zwoływano je między 24 czerwca 1791 r. a 6 kwietnia 1792 r. Protokoły z uroczystych sesji zachowane we wspomnianej księdze , wymieniają na początku przedstawicieli władz miasta, następnie podana została rota przysięgi, a pod nią podpisy i tytuły osób składających ślubowanie. Łącznie złożono 170 podpisów.
Jako pierwszy przysięgał Aleksander Watson, ówczesny prezydent Piotrkowa pochodzenia szkockiego. Następnie przysięgali przedstawiciele władz miasta oraz znamienici obywatele i starszyzna cechowa. Pod słowami: „…Najjaśniejszemu Królowi i Rzeczypospolitej wiernym będę, Posłuszeństwo Prawom i Ustawom Sejmowym za Najściślejszy biorę obowiązek Zwierzchności Miasta Piotrkowa, w którym do Obywatelstwa przyłączony jestem, podległym bydź chcę i Obowiązki Wszelkie Zachowam. Co wszystko Zaręczam tak . siebie jako i Następców Moich…”. swój podpis złożył też Antoni de L'Ostre, „magister języków i obywatel Miasta Jego Królewskiej Mości Piotrkowa.
Ciekawostką jest wpis Anastazego Grabowskiego, który podpisał się po grecku. Izydor Staudinger użył języka niemieckiego. Nie zabrakło też podpisu Karola Hildebranda - byłego nadwornego lekarza króla Stanisława Augusta, a także lekarza powiatu piotrkowskiego i biegłego sądowego, któremu po śmierci na katolickim cmentarzyku przy klasztorze bernardyńskim nagrobek wystawili Żydzi, mimo tego, że on sam był ewangelikiem.

Złożenie przysięgi i podpisów było więc dla piotrkowskich mieszczan bardzo ważnym wydarzeniem. Sama księga księgę z wpisami piotrkowskich mieszczan na wierność postanowieniom Konstytucji 3 Maja, pozostaje natomiast wyrazem świadomości politycznej ówczesnych piotrkowian oraz dowodem na pękanie barier stanowych, które również w osiemnastowiecznym Piotrkowie dało początek kształtowaniu się nowoczesnego narodu.

*****
Galeria zdjęć: 
- zdjęcia od nr 1 do nr 3: ksiega na wierność Konstytucji 3 Maja. 
← powrót